LEADER Nedir?
LEADER kelimesi, Fransızca “Liason Entre Actions pour le Developpement de l’Economie Rurale” sözcüklerinin baş harflerinden oluşmaktadır. İngilizce’de “Links Between Actions for the Development of the Rural Economy”; Türkçe’de “Kırsal Ekonominin Kalkındırılması İçin Faaliyetler Arasındaki Bağlantılar” anlamına gelmektedir.
Neden LEADER?
LEADER, yerel toplulukların kendi yerel kalkınma süreçlerine katılmalarını sağlamak amacıyla geliştirilmiş yenilikçi bir yaklaşımdır. Bölgesel veya ulusal düzeyde kararı verilen kalkınma planları, yukarıdan aşağıya yaklaşımla uygulanır. Buna karşılık alan bazlı ve tabandan tavana yaklaşım olan LEADER ise; kaynakları, paydaşları, farklı kalkınma fikirlerini ve projeleri yerel seviyede “bir araya getirme” uygulaması olarak başlamış ve ideal bir uygulama aracı olduğunu ispatlamıştır.
Bu yaklaşım, yerel aktörlerin kendi yerel bölgelerinde uygulanacak projeler ve gerçekleştirilecek strateji ile ilgili olarak karar alma süreçlerine katılmaları anlamına gelmektedir. Bu çerçevede; kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin bir araya gelmesiyle, yerel eylem grubu (YEG) olarak adlandırılan ortaklıkların kurulması teşvik edilmektedir. Kamu-özel ortaklığı ve YKS’nin uygulanması bölgesel uyumu güçlendirebilmekte ve bir bölgenin uzun dönemli sürdürülebilir kalkınmasına katkıda bulunabilmektedir.
LEADER Nasıl Faaliyet Gösterir?
LEADER, yerel kalkınmanın etkili bir aracı olacak şekilde planlanmıştır. Yerelin ihtiyaçlarının en iyi yerel aktörler tarafından belirlenip çözülebileceği fikri ile çalışır. Bunun için LEADER’de çalışmalar Yerel Eylem Grupları (YEG) tarafından planlanır. Her YEG kendi çalışma alanı için bir Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) hazırlar.
YEG; kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşu ortaklığıdır ve şu temsilcilerden oluşur:
Yerel Kamu Otoriteleri: Belediyeler, SYDV, Odalar
Özel Sektör: Gerçek kişi vergi mükellefleri, Çiftçiler, Şirketler, Kooperatifler ve Birlikler
STK: Dernek ve vakıflar
Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS):
YEG tarafından katılımcı bir anlayışla hazırlanır.
Yerel sorunlara karşı geliştirilen çözümleri, yerel kalkınma hedeflerini ve faaliyetleri açıklar.
Harcama tutarları ile harcama kaynaklarını gösteren bir finansal plan içerir.
Hâlihazırda sunulmuş olan YKS’ler için uygulama süresi 3,5 yıldır.
YEG Nerede Kurulur?
Yerel Eylem Grubu, kırsal alan özelliği taşıyan ve ekonomik faaliyetler açısından bütünlük içeren bir faaliyet alanı için kurulur. Faaliyet alanı, Türkiye’de yönetiminin ve tanımlamasının kolaylığı açısından ilçe düzeyinde seçilir.
YEG Alanı Kriterleri:
Yeterli düzeyde insan kaynakları ve finansal ve ekonomik kaynak sağlanmalı.
Toplam nüfusu 10.000 ile 150.000 kişi arasında olmalı.
YEG ve YKS’ye dâhil yerleşim yeri 25.000 üzeri olmamalı.
Aynı alan birden fazla YEG’e ait olmamalı; tek bir ortaklık, strateji ve alan olmalıdır.
AB LEADER Ne Zaman Başladı?
LEADER; Avrupa Birliği’nde temeli atılmış bir yerel kalkınma yaklaşımıdır. 1991’den bugüne kadar AB kırsalında yaşayan toplulukların kendi geleceklerini şekillendirmede aktif rol oynamalarını sağlamıştır.
Geçmişten Günümüze LEADER Programları:
LEADER I: 1991–93
LEADER II: 1994–99
LEADER+: 2000–06
LEADER Axis: 2007–2013
Günümüzde “Community-Led Local Development (CLLD)” (Toplumun Öncülüğünde Kırsal Kalkınma) (2014-2020) adı altında LEADER yaklaşımı uygulamaları devam etmektedir.
